تبلیغات
مسیح آسمانی - ارض موعود و صهیونیزم(1).
مسیح آسمانی
دوشنبه 5 اردیبهشت 1390

ارض موعود و صهیونیزم(1).

دوشنبه 5 اردیبهشت 1390

نوع مطلب :
نویسنده :مسیح آسمانی


در اینجا سؤال مهم و اساسى این است كه این آرمان یا ادعا چه مقدار به كتاب مقدس یهودى، یعنى عهد قدیم متكى است؟ به تعبیر دیگر، عهد قدیم درباره ارض موعود بنى اسرائیل چه مى گوید؟ بر پایه عهد قدیم كه تنها متن مقدس یهودیت و تنها منبع تاریخى قرن هاى نخست قوم اسرائیل است، ادعاى مالكیت ارض موعود را از سوى گروهى كه خود را وارث آن مى دانند، چگونه مى توان ارزیابى كرد؟ این نوشتار به دنبال پاسخ این سؤال است.



در ابتدا باید ببینیم كه اصل وعده سرزمینى خاص در عهد قدیم چگونه است و سپس به بررسى این مطلب مى پردازیم كه ادعاى مدعیان با توجه به آنچه در تاریخ این قوم رخ داده، تا چه اندازه با گفته هاى این كتاب انطباق دارد.

 

الف) وعده سرزمین در عهد قدیم

شكى نیست كه در مجموعه اى كه آن را یهودیان كتاب عهد و مسیحیان عهد قدیم مى خوانند، سخن از سرزمین موعود و وعده آن آمده است. اما در این كه این مجموعه، كه مشتمل بر ده ها كتاب كوچك و بزرگ است، در چه زمانى و به وسیله چه كسانى نوشته شده است، بین سنت یهودى ـ مسیحى و نقادان قدیم و جدیدِ متون مقدس اختلافات بسیار جدى به چشم مى خورد. در كوتاه ترین عبارت مى توان گفت كه سنت یهودى ـ مسیحى برآن بوده است كه كتاب هاى این مجموعه را اشخاص برجسته شناخته شده اى در زمانى نزدیك به یك هزاره نگاشته اند. براى مثال، گفته مى شود تورات همان كتابى است كه خداوند به موسى(ع) داد و كتاب هاى یوشع، داوران، سموئیل و پادشاهان را انبیاى بزرگى چون یوشع، سموئیل و ارمیا نگاشته اند; در حالى كه نقادان قدیم و جدید زمان نگارش این كتاب ها را پس از اسارت بابلى، در قرن ششم قبل از میلاد، مى دانند و این زمان قرن ها پس از كسانى است كه سنت یهودى ـ مسیحى این كتاب ها را به آنان نسبت مى دهد.[6]

در این نوشتار از این امور چشم پوشى شده است، امّا بر فرض كه انتساب این كتاب ها به پیامبران الهى درست باشد، درباره سرزمین موعود از آنها چه استفاده اى مى شود؟

در تورات، سخن از سرزمین موعود با ماجراى مهاجرت حضرت ابراهیم آغاز مى شود. ابراهیم(ع) به فرمان خداوند از بین النهرین به سرزمین كنعان هجرت كرد كه خداوند او را بدانجا راهنمایى كرده بود. در آنجا خداوند بر ابراهیم ظاهر شد و فرمود: «من این سرزمین را به نسل تو خواهم بخشید!» (سفر پیدایش، 12: 7) و باز به او فرمود: «من همان خداوندى هستم كه تو را از شهر اور كلدانیان بیرون آوردم تا این سرزمین را به تو بدهم» (سفر پیدایش، 15: 7). اما نكته شایسته توجه در وعده به ابراهیم این است كه در واقع عهد و پیمانى بین او و خداوند منعقد شد. از یك طرف خداوند عهد بسته بود كه آن سرزمین خاص را به فرزندان ابراهیم بدهد، ولى وفاى به این عهد مشروط به آن است كه طرف دیگر، یعنى ابراهیم و فرزندانش، به عهد خود وفا كنند; یعنى از خدا اطاعت كرده و انسان هاى صالحى باشند. آنان حتى باید نماد و علامت بندگى خدا را در بدن خود ایجاد كنند:

من عهد خود را تا ابد با تو و بعد از تو با فرزندانت نسل اندر نسل برقرار مى كنم. من خداى تو هستم و خداى فرزندانت نیز خواهم بود. تمامى سرزمین كنعان را كه اكنون در آن غریب هستى، تا ابد به تو و به نسل تو خواهم بخشید و خداى ایشان خواهم بود. خدا به ابراهیم فرمود: «وظیفه تو و فرزندانت و نسل هاى بعد این است كه عهد مرا نگاه دارید. تمام مردان و پسران شما باید ختنه شوند تا بدینوسیله نشان دهند كه عهد مرا پذیرفته اند. (سفر پیدایش، 17: 7ـ11).

 

خداوند به ابراهیم خبر مى دهد كه نسل او در مملكت بیگانه اى بندگى خواهند كرد. اما آنان سرانجام به این سرزمین بازخواهند گشت و این سرزمین را خواهند گرفت. و آن زمانى است كه شرارت ساكنان این سرزمین به اوج خود رسد، اما در حال حاضر اینگونه نیست.[7] از این سخن برمى آید كه خدا یك سنت ثابت و همیشگى دارد و قومى كه شرارتش به اوج خود برسد مشمول عذاب الهى خواهد شد. عذاب ساكنان سرزمین كنعان آن است كه سرزمینشان به دست اسرائیلیان افتد. اما اسرائیلیان هم، چنانكه خواهیم دید، از این قاعده مستثنا نیستند; مالكیت سرزمین موعود مشروط به اطاعت از خداست و این شرط را خداوند بعد از ابراهیم به اسحاق هم یادآورى مى كند:

اگر سخن مرا شنیده، اطاعت كنى با تو خواهم بود و تو را بسیار بركت خواهم داد و تمامى این سرزمین را به تو و نسل تو خواهم بخشید; چنانكه به پدرت ابراهیم وعده داده ام. نسل تو را چون ستارگان آسمان بى شمار خواهم گردانید و تمامى این سرزمین را به آنها خواهم داد... این كار را به خاطر ابراهیم خواهم كرد، چون او احكام و اوامر مرا اطاعت نمود (سفر پیدایش، 26: 2ـ5).

 

از این سخن برمى آید كه علت وعده دادن آن سرزمین، اطاعت بى چون و چراى ابراهیم از خدا بوده است و شرط آن نیز اطاعت فرزندان او خواهد بود. سرزمین كنعان پس از اسحاق به یعقوب هم وعده داده شد.[9] ولى این وعده هم مشروط است: حتى اگر قوم پس از فتح سرزمین موعود، باز به فساد روى آورد و فرمان هاى خدا را اطاعت نكند سرزمینش را از دست داده، به اسارت خواهد رفت:

اگر به من گوش ندهید و مرا اطاعت نكنید و قوانین مرا رد كنید و عهدى را كه با شما بسته ام بشكنید، آنگاه من شما را تنبیه خواهم كرد... من بر ضد شما برخواهم خاست و شما در برابر دشمنان خود پا به فرار خواهید گذاشت. كسانى كه از شما نفرت دارند بر شما حكومت خواهند كرد... شهرهایتان را ویران و مكان هاى عبادتتان را خراب خواهم كرد... آرى، سرزمین شما را خالى از سكنه خواهم كرد و دشمنانتان در آنجا ساكن خواهند شد... بلاى جنگ را بر شما نازل خواهم كرد تا در میان قوم ها پراكنده شوید. سرزمین شما خالى و شهرهایتان خراب خواهند شد... (سفر لاویان، 26: 14ـ34).

 

قومى كه خداوند آنان را بامعجزات شگفت انگیزخود، از اسارت مصر رهایى داده تا به سرزمین موعود برساند،چون ازاطاعت خدا سربازمى زنند خداونددرباره آنان مى فرماید:

به حضور پرجلالم كه زمین را پر كرده است سوگند یاد مى كنم كه هیچكدام از آنانى كه جلال و معجزات مرا در مصر و در بیابان دیده اند و بارها از توكل نمودن و اطاعت كردن سرباز زده اند حتى موفق به دیدن سرزمینى كه به اجدادشان وعده داده ام نخواهند شد; هركه مرا اهانت كند سرزمین موعود را نخواهد دید... به ایشان بگو... همه شما در این بیابان خواهید مرد. حتى یك نفر از شما كه بیست سال به بالا دارد... وارد سرزمین موعود نخواهد شد... لاشه هاى شما در این بیابان خواهد افتاد. فرزندانتان به خاطر بى ایمانى شما چهل سال در این بیابان سرگردان خواهند بود تا آخرین نفر شما بمیرد (سفر اعداد، 14: 20ـ33).

 

ازتورات برمى آیدكه برنامه خداوند دروعده دادن به سرزمین كنعان بسیار سخت گیرانه بوده است; هركس به طور كامل به عهد خود با خداوند پایبند باشد و كاملا از او اطاعت كند، شایستگى ورود به آن سرزمین را دارد. عجیب این است كه بنا بر این كتاب حتى حضرت موسى و هارون هم این شایستگى را نداشته اند:

همان روز خداوند به موسى گفت: به كوهستان عباریم واقع در سرزمین موآب مقابل اریحا برو. در آنجا بر كوه نبو برآى و تمام سرزمین كنعان را كه به قوم اسرائیل مى دهم، ببین. سپس تو در آن كوه خواهى مرد و به اجداد خود خواهى پیوست; همان طور كه برادرت هارون نیز در كوه هور درگذشت و به اجداد خود پیوست، زیرا هر دوى شما در برابر قوم اسرائیل كنار چشمه مریبه قادش واقع در بیابان صین، حرمت قدوسیت را نگه نداشتید. سرزمینى را كه به قوم اسرائیل مى دهم، در برابر خود، خواهى دید، ولى هرگز وارد آن نخواهى شد (سفر تثنیه، 32: 48ـ52).

ب) فتح سرزمین موعود

حضرت موسى(ع) قوم اسرائیل را از مصر نجات داده و آنان را به سوى سرزمین موعود راهنمایى كرد، اما خود او آن سرزمین را فتح نكرد، بلكه خداوند او را مأمور كرد تا یوشع بن نون را به جانشینى خود برگزیند تا او قوم را وارد آن سرزمین كند.[11]

كتاب تورات با وفات حضرت موسى(ع) پایان مى یابد و كتاب بعدى، یعنى صحیفه یوشع، با این جملات آغاز مى شود: «خداوند پس از مرگِ خدمتگزار خود، موسى، به دستیار او یوشع (پسر نون) فرمود: خدمتگزار من موسى درگذشته است، پس تو برخیز و بنى اسرائیل را از رود اردن بگذران و به سرزمینى كه به ایشان مى دهم برسانا (یوشع، 1: 1ـ2). بنى اسرائیل به رهبرى یوشع بن نون از رود اردن عبور كرده، سرزمین كنعان را فتح كردند و بین اسباط دوازده گانه بنى اسرائیل تقسیم نمودند. حضرت یعقوب دوازده پسر داشت كه نام دو تن از آنان در میان اسباط دیده نمى شود; یكى لاوى كه فرزندان او وظیفه كهانت قوم را بر عهده داشتند و بنابراین بین دیگر اسباط پراكنده بودند و دیگرى یوسف كه به جاى او نام دو فرزندش در میان اسباط دوازده گانه دیده مى شود. پس اسباط دوازده گانه بنى اسرائیل به ده پسر حضرت یعقوب و دو نوه او منسوبند.[13] یوشع در پایان عمر خود بنى اسرائیل را فراخواند و به آنان یادآورى كرد كه هرچند اكنون به سرزمین موعود رسیده، آن را فتح كرده اید، این مالكیّت هم مشروط است:

پایان عمر من فرا رسیده است و همه شما شاهد هستید كه هرچه خداوند، خدایتان به شما وعده فرموده بود، یك به یك انجام شده است. ولى بدانید همانطور كه خداوند نعمت ها به شما داده است، بر سر شما بلا نیز نازل خواهد كرد; اگر از دستورات او سرپیچى كنید و خدایان دیگر را پرستش و سجده نمایید. بلى، آتش خشم او بر شما افروخته خواهد شد و شما را از روى زمین نیكویى كه به شما بخشیده است به كلى نابود خواهد كرد (یوشع، 23: 14ـ16).

بنا به مجموعه عهد قدیم، بنى اسرائیل از زمان یوشع بن نون، كه سرزمین كنعان را فتح كرده، بر آن مسلط شدند، براى قرن هاى متمادى این سرزمین را در اختیار داشتند و در زمان پادشاهانى چون داوود وسلیمان آن را به اوج عظمت خود رسانیدند. براساس كتاب «اول پادشاهان»، كشور بنى اسرائیل در اثر روى آوردن سلیمانِ پادشاه به زنان مشرك و ساختن بتكده براى آنان و دورى از خدا[16] به دو كشور شمالى و جنوبى تجزیه شد. ده ]یا یازده[ سبط از اسباط دوازده گانه بنى اسرائیل در شمال، كشورى را به نام اسرائیل به وجود آوردند و سبط یهودا ]احتمالا سبط بسیار كوچك بنیامین[ در جنوب، كشور دیگرى را به وجود آورد كه یهودا نامیده مى شد.

سال ها دو كشور شمالى و جنوبى در كنار یكدیگر مى زیستند تا اینكه سرانجام در حدود سال 720 ق. م. كشور شمالى به وسیله آشوریان تسخیر شد و اسباطى كه در آن مى زیستند به اسارت برده شدند و به تدریج با اقوام دیگر امتزاج كردند و استقلال قومى آنان از بین رفت.[17] كتاب «اول پادشاهان» درباره علت اسارت این اسباط مى گوید:

وقتى خداوند اسرائیل را از یهودا جدا كرد، مردم اسرائیل یَرُبْعام، پسر نبات را به پادشاهى خود انتخاب كردند. بربعام هم اسرائیل را از پیروى خداوند منحرف كرده، آنها را به گناه بزرگى كشاند. اسرائیل از گناهى كه یربعام ایشان را بدان آلوده كرده بود، دست برنداشتند; تا اینكه خداوند همان طور كه به وسیله تمام انبیاء خبر داده بود آنها را از حضور خود دور انداخت. بنابراین مردم، اسرائیل به سرزمین آشور تبعید شدند (اول پادشاهان، 17: 21ـ23).

 

بنابراین از اواخر قرن هشتم قبل از میلاد تاكنون هرگاه از بنى اسرائیل سخن گفته مى شود، مقصود تنها یك ]یا دو [سبط از بنى اسرائیل است كه در هر كشور یهودا مى زیستند. اما سرنوشت این سبط و كشور یهودا چندان بهتر از اسباط شمالى نبود، زیرا هرچند پس از زوال كشور شمالى بیش از صد سال به حیات خود ادامه داد، اما سرانجام در سال 586 قبل از میلاد به وسیله پادشاه بابل، بُختُنَصَّر كشور یهودا فتح، و معبد اورشلیم تخریب شد و اهالى آن به اسارت برده شدند، كتاب عهد قدیم درباره علت این اسارت مى گوید:

تمام رهبران، كاهنان و مردم یهودا از اعمال قبیح قوم هاى بت پرستى پیروى كردند و به این طریق خانه مقدس خداوند را در اورشلیم نجس ساختند. خداوند، خداى اجدادشان، انبیاى خود را یكى پس از دیگرى فرستاد تا به ایشان اخطار نمایند، زیرا بر قوم و خانه خود شفقت داشت. ولى بنى اسرائیل انبیاى خدا را مسخره كرده، به پیام آنها گوش ندادند و به ایشان اهانت نمودند تا این كه خشم خداوند بر آنها افروخته شد; به حدى كه دیگر براى قوم چاره اى نماند.

پس خداوند پادشاه بابل را به ضد ایشان برانگیخت و تمام مردم یهودا را به دست او تسلیم كرد. او به كشتار مردم یهودا پرداخت و به پیر و جوان، و دختر و پسر رحم نكرد و حتى وارد خانه خدا شد و جوانان آنجا را نیز كشت. پادشاه بابل اشیاى قیمتى خانه خدا را، از كوچك تا بزرگ، همه را برداشت و خزانه خانه خداوند را غارت نمود و همراه گنج هاى پادشاه و درباریان به بابل برد. سپس سپاهیان او خانه خدا را سوزاندند، حصار اورشلیم را منهدم كردند، تمام قصرها را به آتش كشیدند و همه اسباب قیمتى آنها را از بین بردند. آنانى كه زنده ماندند به بابل به اسارت برده شدند و تا به قدرت رسیدن حكومت پارس، اسیر پادشاه بابل و پسرانش بودند (دوم تواریخ ایام، 14: 20).

 

از این فقره به خوبى برمى آید كه چون قوم اسرائیل به عهد خود با خدا پایبند نبودند، مجازات شدند و به اسارت رفتند. همین عهد را ارمیاى نبى به فرمان خداوند به مردم یادآورى مى كند و خطر نافرمانى از خدا را به آنان گوشزد مى كند:

خداوند به من فرمود كه به مفاد عهد او گوش فرا دهم و به مردم یهودا و اهالى اورشلیم این پیام را برسانم: لعنت بر آن كسى كه نكات این عهد را اطاعت نكند; همان عهدى كه به هنگام رهایى اجدادتان از سرزمین مصر با ایشان بستم; از سرزمینى كه براى آنها همچون كوره آتش بود. به ایشان گفته بودم كه اگر از من اطاعت كنند و هرچه مى گویم انعام دهند، ایشان قوم من خواهند بود و من خداى ایشان! پس حال شما این عهد را اطاعت كنید و من نیز به وعده اى كه به پدران شما داده ام وفا خواهم نمود و سرزمینى را به شما خواهم داد كه شیر و عسل در آن جارى باشد; یعنى همین سرزمینى كه اكنون در آن هستید...

سپس خداوند فرمود: در شهرهاى یهودا و در كوچه هاى اورشلیم پیام مرا اعلام كن! به مردم بگو كه به مفاد عهد من توجه كنند و آن را انجام دهند; زیرا از وقتى اجدادشان را از مصر بیرون آوردم تا به امروز، بارها به تأكید از ایشان خواسته ام كه مرا اطاعت كنند! ولى ایشان اطاعت نكردند و توجهى به دستورات من ننمودند; بلكه به دنبال امیال و خواسته هاى سركش و ناپاك خود رفتند. ایشان با این كار عهد مرا زیر پا گذاشتند; بنابراین تمانم تنبیهاتى را كه در آن عهد ذكر شده بود، در حقشان اجرا كردم.

خداوند به من فرمود: اهالى یهودا و اورشلیم علیه من طغیان كرده اند. آنها به گناهان پدرانشان بازگشته اند و از اطاعت من سرباز مى زنند; ایشان به سوى بت پرستى رفته اند. هم اهالى یهودا و هم اسرائیل عهدى را كه با پدرانشان بسته بودم، شكسته اند; پس چنان بلایى بر ایشان خواهم فرستاد كه نتوانند جان سالم بدر برند... (كتاب ارمیاى نبى، 11: 1ـ11).

 

و حزقیان نبى نیز اسارت قوم و از دست رفتن سرزمین را پیش گویى كرده است:

بار دیگر خداوند با من سخن گفت و فرمود: اى انسان خاكى; به بنى اسرائیل بگو: این پایان كار سرزمین شماست. دیگر هیچ امیدى باقى نمانده، چون به سبب كارهایتان، خشم خود را بر شما فرو خواهم ریخت و شما را به سزاى اعمالتان خواهم رساند (حزقیال نبى، 7: 1ـ2).

 

ساكنان یهودا به اسارت به بابل برده شدند و چند دهه در آنجا ماندند تا این كه سرانجام در سال 538 قبل از میلاد كورش كبیر آنان را آزاد كرد و به سرزمین شان بازگرداند. آنان پس از اسارت، كشور خود را دوباره آباد كردند و قرن ها دست نشانده ایرانیان و یونانیان بودند تا این كه سرانجام در سال 142 قبل از میلاد، استقلال خود را به دست آوردند. این دوره استقلال كمتر از صد سال طول كشید تا این كه در سال 63 ق. م. كشور یهودا تحت سلطه رومیان قرار گرفت و بیش از یكصد سال وضع بر همین منوال گذشت تا این كه سرانجام یهودیان در سال 66 میلادى قیام كرده، به مدت چند سال با رومیان به نبرد پرداختند. سرانجام در سال 70 میلادى شهر اورشلیم پس از یك ماه محاصره فتح شد. رومیان شهر و معبد آن را ویران كرده، عده زیادى را به قتل رساندند. از آن زمان یهودیان پراكنده شدند و دیگر كشور مستقلى نداشتند.

یهودیان در واقع پس از پراكندگى، سه دوره را پشت سر گذاشته اند: در دوره اول، یعنى چند قرن اول میلادى بیشتر تحت فشار امپراتورى روم بوده اند. تا آغاز قرون وسطا و رسمیت یافتن مسیحیت در امپراتورى روم اوضاع یهود در ممالك غربى وخیم تر شد و این وضعیت در طول قرون وسطا ادامه یافت. در طول این دوره آرمان بازگشت به وطن كمابیش درمیان یهودیان بوده است. درعصرجدید وبا ظهوردموكراسى وآزادى درممالك غربى عده زیادى این آرمان را رد كرده، آن را نامعقول دانستند و گفتند هر یهودى در هر كشورى كه زندگى مى كند همان جا وطن اوست.[18] اما دراین میان، عده اى كه «صهیونیست» خوانده مى شوند براین آرمان پافشارى كرده، خود را وارث ابراهیم(ع) مى دانند.

 

بررسى ادعا

ادعاى صهیونیست ها این است كه، براساس كتاب مقدس، سرزمین فلسطین به قوم اسرائیل وعده داده شده و بر اساس همین كتاب این وعده محقق شده و این قوم قرن ها بر این سرزمین سلطه داشتند و آن را آباد كردند. تاریخ نشان مى دهد كه این قوم به زور امپراتورى روم از این سرزمین رانده شده اند; پس حق دارند كه به سرزمین خود بازگردند و كشور خود را دوباره بسازند.

ما در چند محور مى توانیم این ادعا را بررسى كنیم:

1. در سال 70 میلادى، رومیان شهر اورشلیم را ویران كردند و یهودیان را پراكنده ساختند. از آن زمان 1934 سال مى گذرد. از آن زمان تاكنون یهودیان در مناطق مختلفى زیسته، و در بسیارى از مناطق از آزادى و رفاه برخوردار بوده اند و هرچند در قرون وسطا در ممالك غربى در فشار بوده اند، در همین زمان در كشورهاى اسلامى آزادانه زندگى كرده و از حقوقى برابر با مسلمانان برخوردار بودند.[19] حتى در ممالك غربى هم پس از قرون وسطا و در سده هاى اخیر از آزادى و برابرى برخوردار شده اند. حال سؤال این است كه آیا هیچ گروهى مى تواند مدّعى سرزمینى شود كه در گذشته هاى دور ساكن یا صاحب آن بوده است؟ به گفته كتاب مقدس، قبل از بنى اسرائیل كنعانیان در این سرزمین ساكن بوده اند; و آیا كسانى مى توانند امروز ادعا كنند كه ما بازمانده كنعانیان هستیم و مى خواهیم سرزمین خود را پس بگیریم؟ منطق انسان هاى امروزى این است كه وطن هر كسى خاك و سرزمینى است كه در آن متولد شده است و ادعاى كسى مبنى بر اینكه صدها سال قبل اجداد من در منطقه اى مى زیسته اند و صاحب سرزمینى بودند در نظرشان موجه نمى نماید.

2. همان طور كه گذشت، بر اساس كتاب مقدس وعده سرزمین كنعان مشروط به اطاعت و فرمانبردارى از خدا بوده است. حتى كسانى كه حضرت موسى(ع) آنان را با وعده سرزمین موعود از مصر بیرون آورد، چون از خدا نافرمانى كردند، از ورود به آن سرزمین منع شدند و خداوند آنان را به مدت چهل سال در بیابان سرگردان كرد تا همه آنان بمیرند و نسل بعدى وارد آن سرزمین شود.[21] پس از ورود این قوم به آن سرزمین و فتح آن، بارها پیامبران الهى به آنان گوشزد كردند كه شما با خدا عهدى دارید و اگر آن عهد را نگاه ندارید سرزمینِ شما از شما گرفته مى شود و آواره مى شوید. همان طور كه از كتاب مقدس نقل شد، همه آوارگى ها و بدبختى هاى این قوم در طول تاریخ به خاطر شكستن عهدشان با خدا بود و به سبب همین عهدشكنى و فسق و فجور، كشور بنى اسرائیل تجزیه شد. بعدها به همین سبب اسباطى كه در شمال در كشور اسرائیل مى زیستند به اسارت برده شده، حتى هویت قومى خود را از دست دادند و در تاریخ نشانى از آنها باقى نماند. سبط یهودا ]و احتمالا بنیامین[ نیز كه در جنوب، در كشور یهودا مى زیستند، در اثر نافرمانىِ خدا و فسق و فجور به اسارت برده شدند و كشورشان ویران شد. تا آنجا كه از تاریخ بنى اسرائیل در كتاب عهد قدیم برمى آید، این یك اصل عام و فراگیر است كه همه بدبختى هاى این قوم ناشى از نافرمانى از خدا بوده است. ماجراى آوارگى بزرگ یهود در سال 70 میلادى به وسیله رومیان، هرچند در كتاب مقدس نیامده، از این قاعده مستثنا نیست; چرا كه در سراسر این كتاب این نكته را انبیا بارها تكرار كرده اند كه هرگاه عهد خدا را رعایت نكنید چنین و چنان خواهد شد.




Online cialis
جمعه 16 آذر 1397 09:37 ق.ظ

Many thanks, I value it.
viagra vs cialis vs levitra cialis 05 cialis 5 effetti collaterali cialis sale online cialis official site cialis 20 mg cut in half cialis 5 mg buy cialis online nz cialis lowest price canadian drugs generic cialis
Cialis pills
پنجشنبه 15 آذر 1397 02:30 ب.ظ

Regards! Quite a lot of advice!

viagra cialis levitra cialis 5 mg para diabeticos non 5 mg cialis generici when can i take another cialis cialis daily cialis great britain generic low dose cialis callus cialis side effects dangers enter site natural cialis
Buy cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 06:28 ب.ظ

Thanks, Fantastic information.
cialis great britain we choice free trial of cialis cialis australian price tadalafil generic tarif cialis france cialis dosage cialis online holland cialis therapie cialis therapie achat cialis en suisse
buy generic cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 05:10 ق.ظ

Very good postings. Thank you.
cialis 20 mg effectiveness cialis australian price cialis for bph how to buy cialis online usa cialis baratos compran uk cialis generic can i take cialis and ecstasy cialis 5 mg funziona fast cialis online generic cialis tadalafil
cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 05:57 ب.ظ

Terrific forum posts. Thank you.
cialis australian price click here cialis daily uk cialis 5 mg schweiz enter site natural cialis get cheap cialis cialis dosage recommendations generic cialis pill online we recommend cialis info cialis generico cialis tadalafil online
Buy generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 06:42 ق.ظ

Nicely spoken without a doubt! !
cialis therapie enter site very cheap cialis cialis para que sirve achat cialis en suisse where cheapest cialis cialis bula we choice cialis uk only best offers cialis use cialis savings card 5 mg cialis pharmacie en ligne
buy generic cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 06:43 ب.ظ

Position nicely used!!
cialis kamagra levitra cialis authentique suisse cialis for bph cialis billig cialis canadian drugs canada discount drugs cialis we choice cialis pfizer india american pharmacy cialis low cost cialis 20mg cialis cost
Cialis prices
دوشنبه 12 آذر 1397 06:23 ق.ظ

You made your point.
click here to buy cialis we use it cialis online store cialis generique 5 mg cialis soft tabs for sale cialis coupons cialis flussig weblink price cialis cialis therapie cialis patentablauf in deutschland cialis cipla best buy
buy generic cialis online
یکشنبه 11 آذر 1397 06:13 ب.ظ

Thank you, Fantastic information!
cialis generico in farmacia cialis 5 mg cialis canadian drugs online prescriptions cialis when can i take another cialis we like it safe cheap cialis cialis tablets australia cheap cialis cialis price thailand chinese cialis 50 mg
Buy cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 05:56 ق.ظ

Very good content, Appreciate it!
buy cialis cheap 10 mg we like it cialis price cialis farmacias guadalajara order generic cialis online we like it cialis price cialis uk next day generic cialis at walmart wow cialis tadalafil 100mg cialis 30 day sample cialis 5 effetti collaterali
buy generic cialis
شنبه 10 آذر 1397 06:38 ب.ظ

You said it perfectly..
cialis generico milano cialis e hiv cialis generisches kanada cialis 5 effetti collaterali get cheap cialis tadalafil 10 mg cialis savings card interactions for cialis buy cialis online compare prices cialis uk
buy cialis delhi
شنبه 10 آذر 1397 05:33 ق.ظ

Thanks. A lot of stuff.

cialis manufacturer coupon cialis generisches kanada fast cialis online price cialis best cialis authentique suisse cialis uk cialis savings card cialis prices in england female cialis no prescription cialis herbs
Buy cialis
جمعه 9 آذر 1397 06:16 ب.ظ

Helpful stuff. With thanks!
buying brand cialis online buy generic cialis generic cialis in vietnam low dose cialis blood pressure free generic cialis cialis 5 mg para diabeticos the best site cialis tablets buy original cialis online cialis canada discount drugs cialis
Buy cialis online
جمعه 9 آذر 1397 06:31 ق.ظ

Nicely put. Appreciate it!
il cialis quanto costa cialis prezzo di mercato cialis australian price achat cialis en suisse purchasing cialis on the internet cipla cialis online cialis ahumada cialis prezzo al pubblico interactions for cialis miglior cialis generico
Online cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:14 ب.ظ

You said it perfectly..
cialis 20 mg cut in half cialis en mexico precio we choice cialis uk we choice cialis pfizer india cialis 5mg prix cialis coupon cialis authentique suisse calis buy cialis online legal only now cialis for sale in us
Generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:29 ق.ظ

Good write ups. Thanks.
buying brand cialis online cialis 20 mg cut in half cialis generico lilly generic cialis at the pharmacy link for you cialis price we use it 50 mg cialis dose we recommend cheapest cialis cialis 5mg prix cialis prices cialis generique
Buy generic cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:34 ب.ظ

Wow loads of wonderful data.
pastillas cialis y alcoho purchase once a day cialis cialis 5 mg schweiz cialis online we use it cialis online store il cialis quanto costa tadalafil generic side effects of cialis effetti del cialis cialis 20 mg
buy tadalafil pills
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:54 ق.ظ

You've made your point quite well..
generic cialis soft gels cialis online nederland buy cialis sample pack rx cialis para comprar cialis for daily use tesco price cialis cialis et insomni cialis diario compra cialis for sale in europa cialis coupon
Cialis generic
چهارشنبه 11 مهر 1397 02:17 ق.ظ

You actually explained it superbly!
generic cialis review uk discount cialis cialis dosage recommendations cialis efficacit cialis kaufen wo free generic cialis cialis rezeptfrei sterreich the best site cialis tablets cialis online holland cialis pills price each
Cialis canada
دوشنبه 9 مهر 1397 01:41 ق.ظ

Thank you, Plenty of postings.

cialis side effects dangers cialis from canada cialis 5 mg effetti collateral cialis 05 achat cialis en suisse cialis 30 day sample generic cialis pill online cialis herbs generic cialis soft gels prix cialis once a da
online canadian pharmacy
یکشنبه 1 مهر 1397 05:00 ق.ظ

Amazing information. Kudos!
pharmacy canadian rxlist northwestpharmacy online pharmacies of canada canadian pharmacy online 24 Canadian Pharmacy USA online pharmacies canadian pharmacy viagra trusted pharmacy canada canadian drugstore
http://cialisvipsale.com/
چهارشنبه 28 شهریور 1397 01:44 ق.ظ

Cheers. I appreciate this.
cialis dosage amounts cialis prices cialis great britain cialis online deutschland we like it cialis price look here cialis cheap canada cialis en mexico precio free generic cialis we choice cialis pfizer india achat cialis en itali
online pharmacies
چهارشنبه 14 شهریور 1397 09:13 ق.ظ

Kudos, Quite a lot of stuff.

buy viagra now canadian pharcharmy online24 buy viagra 25mg are canadian online pharmacies safe online pharmacies tech school northwest pharmacies mail order canadian pharmacies-24h canadian rxlist canada medication online pharmacy canada
viabiovit.com
سه شنبه 13 شهریور 1397 12:32 ب.ظ

Superb content. Thank you.
buy viagra online without how to buy viagra online uk buy viagra mastercard pharmacy buy online buy viagra online now where to buy viagra with prescription buy viagra with prescription buy original viagra online order viagra online pharmacy usa
cialisvipsale.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 06:37 ب.ظ

Truly lots of superb material!
cialis with 2 days delivery cialis en mexico precio cialis kamagra levitra cialis generic buy cialis uk no prescription we use it 50 mg cialis dose cialis generico online cialis rezeptfrei buy cialis buying cialis overnight
sildenafil tablets online
سه شنبه 23 مرداد 1397 07:00 ق.ظ

Amazing postings. Thanks!
cheap generic viagra uk cost of viagra sildenafil citrate buy tadalafil online buy without prescription online buy viagra uk without prescription cheap viagra pharmacy best place to buy generic viagra viagra to buy online uk purchase viagra online
cialis from canada
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:40 ب.ظ

Appreciate it, Lots of material!

prix de cialis where do you buy cialis usa cialis online we recommend cialis info legalidad de comprar cialis cialis 20 mg effectiveness cialis 100 mg 30 tablet we choice cialis uk safe site to buy cialis online compare prices cialis uk
Viagra 5mg prix
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 04:23 ق.ظ

You stated it fantastically!
buy sildenafil online uk viagra buy viagra online pharmacy viagra buy viagra ireland pharmacy order online buy viagra pay with paypal buy viagra no prescription uk price of viagra tablets want to buy viagra viagra in pharmacy getting viagra online
Buy cialis online
شنبه 18 فروردین 1397 02:15 ب.ظ

Fantastic write ups, Thank you.
precios de cialis generico chinese cialis 50 mg cialis 20 mg cut in half click now buy cialis brand cialis soft tabs for sale viagra vs cialis vs levitra overnight cialis tadalafil when can i take another cialis cialis online holland buy cialis online nz
Buy generic cialis
شنبه 4 فروردین 1397 03:29 ب.ظ

Well spoken certainly. .
cialis kaufen bankberweisung cipla cialis online sialis does cialis cause gout cialis 5 mg buy overnight cialis tadalafil cialis pills in singapore cialis 5 mg schweiz cialis online napol cialis super acti
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30